"PERKUN" 
Stowarzyszenie Przewoźników Łodziami po rzece Krutynia
Krutyń 4
11-710 Piecki
tel/fax. (89) 742-14-30
e-mail: perkun@krutynia.com.pl
www: www.krutynia.com.pl
www: www.perkun.e-mazury.com.pl

Tradycja spływów sięga czasów przedwojennych. Spływy łodziami wykonujemy w okresie od kwietnia do listopada. Z naszych usług korzysta wielu turystów zarówno krajowych jak i zagranicznych. Spływ łodziami po Krutyni to stały punkt programu wycieczek zagranicznych, wiele przewodników ( m. in. Pascala) zalicza tę atrakcję do tych , które trzeba koniecznie przeżyć!  Trasa spływu przebiega przez Rezerwat Krutyni.            

Rezerwat utworzony w 1983 r., dzięki staraniom Rudolfa Klarowskiego, byłego konserwatora przyrody w Olsztynie. Rezerwat o pow. 273,12 ha chroni Jezioro Krutyńskie i górny odcinek rzeki Krutyni oraz przyległe lasy liściaste i mieszane.  Rzeka Krutynia w rezerwacie Krutynia cieszy się uznaniem turystów i kajakarzy, którzy ten odcinek szlaku kajakowego Krutyni uznają za najatrakcyjniejszy.

Opis trasy spływu  

         Ruszamy z przystani  obok mostu i płyniemy pod prąd rzeki w kierunku ośrodka turystycznego "Syrenka" i stanicy wodnej PTTK w Krutyni. Po około 200 metrach po prawej mijamy zabytkowy budynek przedwojennego sanatorium. Dziś mieści się w nim stołówka ośrodka  "Syrenka". Dalej wpływamy do płytkiego i wąskiego na około 3 metry kanału i opływamy największą na trasie wyspę. Na obu brzegach możemy zauważyć działalność bobrów -   nadgryzione brzozy, wycięte leszczyny.  Po minięciu ostatnich zabudowań wpływamy do lasu, porastającego zbocza wzgórz morenowych, między którymi płynie rzeka Krutynia.  Rzeka ujawnia osobliwości świata roślin i zwierząt.

       Dno Krutyni pokrywają liczne w tym miejscu kamienie. Większość Z nich pokryta jest plechami krasnorostu Hildebrandtia rivularis, jednego z czerwonych glonów, żyjących w czystych wodach. Plechę formują rośliny niższe, które nie mają łodyg, korzeni, ani tkanek charakterystycznych dla roślin wyższych. Występuje tu także gąbka słodkowodna nadecznik - zwierzę bezkręgowe, żyjące w czystych wodach.
        Dalej płyniemy w górę rzeki. Po drodze obserwujemy często spotykane tu sójki niekiedy wyglądającą zza pnia wiewiórkę. A niekiedy... opuszczającą oskórek larwy... ważkę lub widelnicę.
        

        W runie, na wysokich brzegach rzeki, rośnie zimozielony skrzyp zimowy. Kolejno w ciągu wiosny pojawiają się przylaszczki, zawilce, gwiazdnice wielkokwiatowe.
        Dopływamy do wypłycenia rzeki, która w tym miejscu wyróżnia się piaszczystym dnem ukazując drobnoziarnisty "żółty" pasek. Właśnie od tego piasku miejscowi nazwali to miejsce "żółtym piaskiem". Płytka woda i piaszczyste dno sprawiają, że jest to miejsce bardzo lubiane przez dzieci, które uwielbiają się tu kąpać. Na rzece można znaleźć wyspy utworzone przez kępy drzew, które podmyte przegradzają rzekę. Przeszkoda ta zmienia powoli bieg rzeki, której główny nurt przesuwa się w węższą część, żłobiąc niekiedy w drobnym piasku "głębię". 

W tym miejscu kończą się wycieczki trwające jedną godzinę. Po dopłynięciu do przystanku "żółty piasek" zawracamy i spływamy z prądem do Krutyni. Istnieje możliwość przedłużenia trasy i spływu do jeziora Krutyńskiego. Spływ trwa wtedy ok. 1,5 godziny.

        Płyniemy w  się w górę rzeki. Po kilkudziesięciu metrach rzeka skręca w prawo,  Znajdujemy się w jej zakolu.   Krutynia zawdzięcza swoją nazwę licznym meandrom, charakterystycznym dla jej dolnego biegu. Nazwa ta oznacza  ,,rzekę  wartką i krętą'' , a nie jak niektórzy mylnie etymologizują , nazywając ją ,,krótką''.
        Dopływamy do ponownego rozlewiska, gdzie w trzcinach można spotkać łabędzie, a dalej, między leżącymi drzewami w wodzie tracze nurogęsi. W miejscu tym często można spotkać zimorodka, a także czaple. W górnym biegu rzeki gnieździ się kilka par traczy. Wśród roślinności zwracają uwagę żółte grążele, rdestnice oraz wywłócznik, których łodygi i liście tworzą podwodne "sznury".
        Udając się w górę rzeki obserwujemy drzewa, porastające brzegi Krutyni. Wśród nich wyróżniają się dorodne sosny o gonnej strzale, noszące ślady żywicowań z lat 60-tych, dęby i graby, między którymi łanami rosną konwalijki dwulistne, konwalie majowe oraz przeniec zwyczajny.
        Nad wodą najczęściej spotykanym drzewem jest olsza czarna.
        Można zaobserwować tu muszle szczeżui rzecznej - małży, która jest najczęściej pożywieniem norki amerykańskiej i wydry. Po powierzchni wody szybko poruszają się nartniki.
        Rzekę przegradzają szczątki drewnianego mostu w miejscu brodu, którym przeprawiali się Krzyżacy do pobliskiej stanicy myśliwskiej nad Krutynią. Od mostu do Jeziora Krutyńskiego prowadzi brukowana droga z okresu międzywojennego, kiedy nad jeziorem stała restauracja "Murawa",   oraz przystań przewoźników łodziami.
        Po dopłynięciu do Jeziora Krutyńskiego podziwiać można okazałe jesiony. Trzcinowa wyspa na jeziorze kryje gniazdo łabędzi, które gnieżdżą się w tym miejscu od wielu lat.

W tym miejscu zawracamy i spływamy z prądem rzeki do Krutyni.

Ceny : Spływ jednogodzinny - 22 zł / osoba
             Spływ 1, 5 godzinny   -  26 zł/osoba

Na zamówienie organizujemy spływy nocne z lampionami, ogniskiem i mazurską kapelą.

Grupom zorganizowanym i biurom podróży dajemy możliwość negocjacji cen.

Uwaga - specjalna oferta dla grup szkolnych i kolonijnych - super atrakcyjna cena - zadzwoń: (089) 742-14-30

KRUTYŃ

Wieś nad malowniczą rzeczką Krutynią, uważaną za najładniejszy szlak kajakowy w Polsce.

               Na południowym krańcu powiatu Mrągowskiego wśród rozległych lasów stanowiących Puszczę Piską z dala od miasta znajduje się zagubiona wśród lasów miejscowość Krutyń. Krutyń - wieś położona malowniczo nad przepiękną rzeką Krutynią . Cała długość tej rzeki wysadzana jest z obu jej stron liściastymi drzewami, które swój cień rzucają na gładką tafle rzeczną. Głębokość rzeki wynosi przeciętnie 65 cm, dno ma porośnięte wodorostami i liliami wodnymi, a brzegi są dostępne, piaszczyste. Na wiosnę w niej mnóstwo ryb i raków, stanowi więc miejsce wypoczynku i przyjemności wszystkich uprawiających sport wędkarski i wodny. Nad brzegiem rzeki prowadzi ładna, osłonięta cieniem drzew alejka. Około 500 m za wsią równomiernie we wszystkich kierunkach są lasy mieszane z przewagą dębów. Dzięki swemu położeniu Krutyń jest miejscowością wczasową." Tak pięknie została opisana Krutyń w Kronice szkolnej w 1957 roku.
               Zachowała się tu urocza, choć nieco chaotyczna drewniana zabudowa. Niewielkie parterowe chaty, niektóre ozdobione gankiem i okiennicami, stoją zwrócone szczytami lub kalenicami do krętych uliczek. W dawnej stodole z końca XIX w. obecnie mieści się poczta.

Najpiękniejsze chyba zakątki Mazur znajdują się nad rzeką Krutynią (ok. 100 km długości), która wraz 17 jeziorami tworzy popularny szlak kajakowy. Szlak zaczyna się na Jeż. Warpuńskim na Pojezierzu Mrągowskim i prowadzi wśród morenowych pagórków do Jeż. Krutyńskiego, z którego wypływa właściwa Krutynią. Rzeka przecina Puszczę Piska i wpada do jeż. Bełdany.  Do jeziora prowadzi malownicza ścieżka przyrodnicza, która biegnie wzdłuż brzegów malowniczo wijącej się Krutyni. Wysokie brzegi porośnięte są starymi sosnami i dębami, tworzącymi nad dróżką zielony tunel. Do przejścia w sumie 4 km.   Jezioro i odcinek rzeki wchodzą w skład rezerwatu Krutynią (273 ha), w którym występują grądy (lasy z przewagą grabów) i lasy mieszane. Ciekawostką są rośliny wodne: gąbka słodkowodna i krasnorost.

                Na płytkim Jeż. Krutyńskim (55 ha) o regularnych brzegach i wydłużonym kształcie latem kwitną żółte grążele.

 

HISTORIA

Nazwa  wsi  Krutyń  została  zapożyczona  od rzeki noszącej   teraz  oficjalną  nazwę  Krutynia. Na  mapie   Narońskiego  z  1663r. Figuruje  ona  jako ,,Krutynia''. Jest to nazwa  pochodzenia   staropruskiego; jak wiadomo język ten  był spokrewniony z językiem litewskim.

Nazwa ta oznacza  ,,rzekę  wartką i krętą'' , a nie jak niektórzy mylnie etymologizują , nazywając ją ,,krótką''.

              Początek   miejscowości  sięga  odległych  czasów. Powstała ona za wielkiego mistrza krzyżackiego, Fryderyka z  Myśnii [Friedrich von  Meissen], około 1500r.joko obronna stanica myśliwska w puszczy ,należącej  wówczas do wujostwa siesieńskiego. Stanica  została później przebudowana na zameczek   myśliwski, w którym schronił  się w czasie  panującej w prusiech dżumy, Książe Albrecht w r.1527. Zameczek ten figuruje też na mapie Prus C. Hennenbergera z r.1576.Następnie przebywał tam kilkakrotnie  kurfirst Jerzy Wilhelm w 1620r., a potem w 1621r., także dwukrotnie w 1627r. oraz w1629r.Było to w okresie wojny  trzydziestoletniej , rozgrywającej  się również  na terenie Brandenburgii. O istnieniu  zameczka w Krutyni wspomniano w tedy jeszcze w r.1674.

               Około 1651r.zameczek  stanowił siedzibę  nadleśniczego , do którego funkcji należało nadzorowanie wszystkich  lasów obwodzie kapitanatu   siesieńskiego. W tym okresie wzmogła się intensywna eksploatacja puszczy  celem  pomnożenia   dochodów państwowych. Powstały  wtedy liczne smolarnie ,budy potażowe. Obok siedziby nadleśniczego  powstała  niewielka osada, zamieszkała przez   drwali, traczy, smolarzy i innych pracowników leśnych.

            W  okresie   późniejszym , bo dopiero ok.1751 zlecono hutnikowi Grzegorzewskiemu założenie huty szkła nad  rzeką  Krutynią ,która  istniała  tylko do 1776r.Nazwano ją Krutyńską Szklarnią , która  stanowiła  zaczątek   późniejszej wsi Stara Ukta .

            Osada  Krutyń   była w 1782r. nadal  siedzibą  nadleśnictwa i podleśnictwa , liczyła 16 dymów . W pobliżu tej osady istniała  wówczas  Krutyńska Karczma z 1 dymem , a dalej w dół rzeki Krutyński  Piecek z 3 dymami.

W roku 1818 osada  Krutyń liczyła 27dymów i 151 mieszkańców , Krutyński Piecek -7 dymów i33 mieszkańców , a Krutyńska  Szklarnia [późniejsza Stara  Ukta]-30 dymów   299 mieszkańców .

              Wszystkie wymienione  wioski  zostały potem  wydzielone  spod   administracji leśnej  i uznane  za samoistne   gminy    polityczne . I  tak  Krutyń  i Krutyński Piecek  w r.1874, zaś  Ukta [Stara i Nowa]  nieco  wcześniej , bo 1806r.]

         Wieś Krutyń w roku 1939 liczyła 436 mieszkańców.

W 1934 r. Krutyń odwiedził  Melchior Wańkowicz, który wraz z córeczką - Tirliporkiem - spędzał na Mazurach wakacje uwiecznione w powieści Na tropach Smętka.

We wsi mieszkał Karol Małłek (1898-1969) mazurski pisarz i badacz folkloru, który zanotował wiele zwyczajów związanych z dożynkami i mazurską "jutrznią na gody", odpowiednikiem ogólnopolskich jasełek. Małłek jest autorem powieści "Dąb nad Mukrem" i "2 Mazur do Verdun".

 

REZERWAT KRUTYŃ

Rezerwat krajobrazowo-leśny, pow. 273,12 ha. Rezerwat chroni Jezioro Krutyńskie i górny odcinek rzeki Krutyni, wypływającej z tego jeziora oraz przybrzeżne lasy liściaste i mieszane. Poznać tu można rośliny runa leśnego, takie jak: przylaszczkę, zawilca gajowego i żółtego, kokoryczkę wielokwiatową i wonną, konwalię majową, konwalijkę dwulistną, zerwę kłosową i skrzyp zimowy, a także pasożytniczą roślinę łuskiewnika różowego. Przełom rzeki Krutyni wyróżnia się płytką, przejrzystą wodą, w której zobaczyć można liczne kamienie z krasnorostem Hildebrandtia rivularis. Występuje też gąbka słodkowodna Euspongilla lacustris.
          Spotkać tu można: bielika, dzięcioła czarnego, pospolitą sójkę, a na wodzie stale występującą parę łabędzi niemych, i tracze nurogęsi z młodymi. W rezerwacie gnieździ się puszczyk i lelek kozodój. Zimową porą ujrzeć można zatrzymujące się tu łabędzie krzykliwe, pluszcze oraz wydry pożywiające się na lodzie Jeziora Krutyńskiego.

REZERWAT ZAKRĘT

Rezerwat torfowiskowo-leśny, pow. 105,8 ha. Rezerwat chroni 3 jeziorka dystroficzne z reliktową florą torfowisk wysokich oraz otaczające lasy sosnowe z domieszką dębu szypułkowego w wieku ok. 200 lat. Można tu prześledzić zarastanie jezior śródleśnych i tworzenie się torfowisk z charakterystycznymi pływającymi wyspami (odrywające się fragmenty kożucha torfowego). Na uwagę zasługuje tu fragment boru bagiennego z typowymi gatunkami w podszyciu jak bagno zwyczajne i borówka bagienna. Rezerwat jest znanym obiektem dydaktycznym, gdzie zobaczyć można rosiczkę okrągłolistną, wełnianki pochwowatą i wąskolistną oraz żurawinę.
          W rezerwacie gnieżdżą się licznie gągoły, spotkać tu można bielika i puchacza.

 

REZERWAT KRÓLEWSKA SOSNA

Rezerwat leśno-torfowiskowy, pow. 103,76 ha. Chroni ponad 200-letni starodrzew sosnowy z domieszką dębu szypułkowego, świerka i brzozy brodawkowatej oraz 3 jeziorka dystroficzne z reliktową florą torfowisk wysokich (rosiczka okrągłolistna, modrzewnica zwyczajna, bagno zwyczajne). Atrakcją turystyczną jest obumarła w wieku ok. 300 lat pomnikowa sosna (360 cm obw.) oraz dąb szypułkowy (540 cm obw.), nazwany "Dębem nad Mukrem" im. Karola Małłka.
          W runie występują: pierwiosnka wyniosła, goździk piaskowy, sasanka Tekli oraz pnący się, po nadjeziornych olszach, chmiel zwyczajny.

Oferta wyświetlona: 14038 razy